კანადის კარნი მტკიცედ უპირისპირდება ტრამპის ტარიფებს

ჩრდილოეთ ამერიკის მეზობლებს შორის უახლესი მოლაპარაკებები 21 აგვისტოს ჩაიშალა. ბოლო წუთამდე ორივე მხარე ისე საუბრობდა, თითქოს შეთანხმება ხელმისაწვდომი იყო.

აშშ-მა შემდეგ დააწესა 50%-იანი ტარიფები კანადური საქონლის დაახლოებით 20 მილიარდი დოლარის (€17.2 მილიარდი) ღირებულების პროდუქტებზე, ხოლო ოტავამ პირობა დადო, რომ იგივე გადასახადებს დააწესებდა აშშ-ის იმპორტზე.

სანამ მოლაპარაკებები ჩაიშლებოდა, კანადის მიდგომა იყო შეთანხმების მიღწევა, რომელიც შეამცირებდა ტარიფებს და შეინარჩუნებდა საზღვრისპირა მიწოდების ჯაჭვებს, განსაკუთრებით საავტომობილო და ფოლადის სექტორებში.

აშშ-ის მოლაპარაკებები, თუმცა, ბრალდებულნი იყვნენ პირობების ბოლო წუთში შეცვლაში, რაც კანადური მხარის თქმით აიძულებდა მათ შეესაბამებინათ აშშ-ის ტარიფები ჩინეთზე.

ოტავის თანახმად, ვაშინგტონს სურდა ხმის მიცემა სხვა ქვეყნებთან მომავალ სავაჭრო შეთანხმებებზე და ჩინური საქონლის კანადის გავლით აშშ-ის გადასახადების თავიდან ასაცილებლად მარშრუტიზაციის თავიდან აცილება.

დენ სიურიაკმა, ვატერლოოში, კანადაში დაფუძნებული საერთაშორისო მმართველობის ინოვაციის ცენტრის უფროსმა თანამშრომელმა, ტრამპის ტარიფების შესაბამისობის გეგმას „ჩრდილოეთ ამერიკის ციხესიმაგრე“ უწოდა, რომელიც ახლა ოტავისთვის სუვერენიტეტის საკითხია.

„კანადა სავაჭრო ქვეყანაა“, უთხრა სიურიაკმა DW-ს. „თუ ჩვენ სრულყოფილად გავუსწორდებით ამერიკელებს — ძირითადად ჩინეთთან დაკავშირებით — მაშინ ჩვენს სავაჭრო პოლიტიკას ვწირავთ.“

არსებობს ბოლოდროინდელი პრეცედენტი. როდესაც აშშ-მა გასულ წელს ჩინურ ელექტრომობილებზე 100%-იანი ტარიფები დააწესა, კანადამ იგივე გააკეთა. პეკინმა უპასუხა 100%-იანი ტარიფებით კანადის ერთ-ერთ უდიდეს ექსპორტზე — კანოლაზე.

კანადის 4.9 მილიარდი დოლარის კანოლას ზეთის, ფქვილისა და თესლის ექსპორტი ჩინეთში გასულ წელს განახევრდა, კანადა-ჩინეთის ბიზნეს საბჭოს მონაცემების მიხედვით.

„პატარა ქვეყანაა ის, ვინც ამ ტიპის თამაშში ყველაზე მეტად იტანჯება. ასე რომ, ეს ერთი ძალიან კარგი მიზეზია კანადისთვის დამოუკიდებელი სავაჭრო პოლიტიკის ქონისთვის“, თქვა სიურიაკმა.

როდესაც აშშ-კანადის მოლაპარაკებები ჩაიშალა, ოტავამ ასევე უჩივლა, რომ ვაშინგტონს სურდა შეღავათი ფრანგულენოვანი ფილმებისა და შოუების წესებიდან. კანადამ თქვა, რომ ეს მის ენასა და კულტურაში ჩარევას უდრიდა.

გაურკვევლობისა და ბიზნესისთვის უფრო მაღალი ხარჯების მიუხედავად, კანადის პრემიერ-მინისტრის მიდგომას აშშ-თან მოლაპარაკებების მიმართ ფართო საზოგადოებრივი მხარდაჭერა აქვს.

ანგუს რეიდის ინსტიტუტის მიერ ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ კანადელების სამი მეოთხედი უფრო მკაცრ ნაბიჯს უჭერდა მხარს, მიუხედავად შეშფოთებისა შიდა ეკონომიკაზე ზემოქმედების გამო.

სიურიაკმა აღნიშნა, თუ როგორ გააძლიერა ტრამპის კომენტარებმა კანადის 51-ე აშშ-ის შტატად გადაქცევისა და ონტარიოს ტბის ამერიკის ტბად გადარქმევის მუქარებმა ჩვეულებრივი კანადელები აშშ-ის მოგზაურობისა და პროდუქტების ბოიკოტისთვის.

„კანადელების მოგზაურობა აშშ-ში მკვეთრად შემცირდა“, თქვა მან. „ამერიკული პროდუქტების ყიდვის წინააღმდეგ პოპულარული მომხმარებელთა რეაქცია იყო.“

ახალი სამთავრობო მონაცემები აჩვენებს, რომ კანადელებმა 2026 წლის პირველ სამ თვეში თითქმის 500 000-ით ნაკლები მოგზაურობა გააკეთეს აშშ-ში და დაახლოებით 800 მილიონი დოლარით ნაკლები დახარჯეს ამ ვიზიტებზე.

ანგუს რეიდის ინსტიტუტის მიერ გასულ თვეს ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ კანადელი სასურსათო მაღაზიების მყიდველების 40% ამოწმებდა პროდუქტების წარმოშობას და რომ ამ მყიდველების უმეტესობა თავიდან აიცილებდა აშშ-ის საქონელს, როცა შეეძლო.

მიუხედავად იმისა, რომ ორი ეკონომიკა მჭიდროდ არის დაკავშირებული, ახალი აშშ-ის გადასახადები ვრცელდება მხოლოდ დაახლოებით 5%-ზე იმ 382 მილიარდი დოლარის საქონლიდან, რომელსაც კანადა ახორციელებს ექსპორტს სამხრეთ მეზობელთან.

კანადის სამეფო ბანკმა გააფრთხილა, რომ შეთანხმების გარეშე გავლენას მოახდენს მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) 0.4%-ზე და სამუშაო ადგილებზე, ხოლო კალგარის უნივერსიტეტის ეკონომისტმა ტრევორ ტომბემ შეაფასა, რომ ამან შეიძლება 90 000-მდე სამუშაო ადგილი დაკარგოს.

სხვა მთავრობებიც უყურებენ, თუ როგორ განვითარდება ტრამპის წინააღმდეგ დგომა.

საკუთარი მოლაპარაკებების დროს ევროკავშირმა, გაერთიანებულმა სამეფომ, იაპონიამ, სამხრეთ კორეამ და ათობით უფრო პატარა პარტნიორმა დათანხმდა ტარიფების შემცირებას ბაზრის წვდომის, ინვესტიციების ვალდებულებების ან აშშ-ის პოლიტიკასთან შესაბამისობის სანაცვლოდ.

მხოლოდ ჩინეთმა შეხვდა ტრამპის ტარიფების მუქარას პირდაპირ, ტარიფების ტარიფებით შესაბამისობით და მოლაპარაკებით როგორც თანასწორმა ზესახელმწიფომ, ვიდრე პირველი შეთანხმება მიეღო.

დავოსში მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე იანვარში საუბრისას კარნიმ თქვა, რომ საშუალო ძალებმა ერთად უნდა იმოქმედონ, გააფრთხილა, რომ თუ ისინი „მაგიდასთან არ იქნებიან“, ისინი „მენიუში იქნებიან“.

მაგრამ ახლა კარნი ძირითადად მარტო იჭერს ხაზს. ახალი კანადური ტარიფები აშშ-ის 20 მილიარდი დოლარის ღირებულების საქონელზე — მათ შორის ფოლადი, ალუმინი, რძის პროდუქტები, ელექტრონიკა და სასოფლო-სამეურნეო აღჭურვილობა — ძალაში შედის 8 სექტემბერს. მათ სავარაუდოდ აშშ-ის საპასუხო ზომები მოჰყვება.

მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის ტარიფების დოლარ-დოლარზე შესაბამისობა აგრესიულად ჟღერს, სიურიაკი ფიქრობს, რომ მათ არ სჭირდებათ კანადის ეკონომიკის „დასჯა“.

„კანადის ტარიფები... ვრცელდება პროდუქტებზე, რომლებსაც კანადა ყიდულობს და ყიდის აშშ-ში. როდესაც ამერიკული ტარიფები წყვეტს კანადურ გაყიდვებს საზღვრის სამხრეთით, კანადური ზომები ქმნის ადგილს სახლში ამ წარმოებისთვის.“

იანვრიდან ტრამპმა იმუქრა, რომ გაზრდის გადასახადებს კანადურ ავტომობილებზე, სატვირთო მანქანებზე, ნაწილებზე და ფოლადზე, თუ წარმოება აშშ-ში არ გადავა.

მან ასევე უარი თქვა აშშ-მექსიკა-კანადის შეთანხმების (USMCA) კიდევ 16 წლით გაგრძელებაზე. ამის ნაცვლად, ჩრდილოეთ ამერიკის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება, რომელიც მაინც მოიცავს უმეტეს საზღვრისპირა საქონელს, წელიწადში ერთხელ განიხილება.

აშშ-თან ახალი მოლაპარაკებების გარეშე, კანადელი კანონმდებლები საუბრობენ სავაჭრო შესაძლებლობებზე სხვა ბაზრებზე და განიხილავენ სხვა საპასუხო ზომებს, მათ შორის აშშ-ის გამანადგურებელი თვითმფრინავების შეკვეთიდან გასვლას.

კანადას ჰქონდა გეგმა 88 Lockheed Martin F-35-ის შეძენა, რომელთაგან 16 უკვე შეკვეთილი იყო. დანარჩენი ახლა შეჩერებულია.

„როდესაც შენი მეგობარი ზურგში გირტყამს, ერთ-ერთი პირველი წესია, რომ შემდეგ არ იყიდო 12 მილიარდი დოლარის გამანადგურებელი თვითმფრინავი ამ ადამიანისგან“, თქვა ბრიტანეთის კოლუმბიის პრემიერმა დევიდ ებიმ გასულ კვირას.